LAJM I FUNDIT Taksa e re e pronës në Shqipëri: Çfarë ndryshon dhe si mund të ndikojë te qytetarët dhe bizneset?

Qeveria shqiptare po përgatit një reformë të rëndësishme në mënyrën e taksimit të pronave, e cila pritet të ndikojë drejtpërdrejt te mijëra familje dhe biznese në të gjithë vendin. Projektligji i ri “Për taksën mbi pasurinë e paluajtshme”, aktualisht në konsultim publik, synon të ndryshojë modelin ekzistues të taksimit duke e lidhur atë me vlerën reale të tregut të pronës.

Nëse miratohet, kjo reformë do të shënojë një nga ndryshimet më të mëdha në sistemin e taksave vendore të dekadës së fundit.

Nga sipërfaqja te vlera reale e pronës

Aktualisht, taksa e pronës llogaritet kryesisht mbi bazën e sipërfaqes dhe kategorisë së pasurisë. Sipas Ministrisë së Financave, ky sistem krijon shpesh pabarazi, pasi prona me vlera shumë të ndryshme tregu mund të paguajnë të njëjtën taksë.

Për shembull, një apartament në qendër të Tiranës mund të tatohet njësoj si një apartament me të njëjtën sipërfaqe në periferi, edhe pse diferenca në çmimin e tregut mund të jetë shumë e madhe. Reforma e re synon ta korrigjojë këtë situatë duke e bazuar taksimin mbi vlerën e vlerësuar të pronës.

Pse po ndërmerret kjo reformë?

Sipas të dhënave zyrtare, të ardhurat që bashkitë shqiptare sigurojnë nga taksa e pasurisë mbeten ndër më të ulëtat në rajon dhe në Europë.

Gjatë vitit 2025, të ardhurat nga kjo taksë arritën në rreth 7.5 miliardë lekë, ose vetëm 0.28% të Prodhimit të Brendshëm Bruto. Për krahasim, mesatarja në vendet e OECD-së është rreth 1.1% e PBB-së, ndërsa në disa ekonomi të zhvilluara kjo përqindje arrin deri në 4%.

Qeveria argumenton se reforma do të rrisë të ardhurat vendore dhe do të krijojë një sistem më të drejtë fiskal.

Zgjerimi i bazës së taksimit

Një nga elementët kryesorë të projektligjit është zgjerimi i kategorive të pasurive që do të tatohen.

Për herë të parë do të përfshihen në mënyrë të qartë:

• Tokat pyjore

• Kullotat

• Livadhet

• Kategori të tjera tokash që deri tani nuk kanë qenë pjesë e sistemit të taksimit

Ky ndryshim synon të përmirësojë regjistrimin e pasurive në kadastrën fiskale dhe të rrisë bazën e të ardhurave për pushtetin vendor.

Lehtësira për banesën e parë

Për të shmangur ndikimin e tepruar mbi familjet me të ardhura më të ulëta, drafti parashikon një skemë lehtësuese për banesën e parë.

Sipas projektit:

• 50% e vlerës së banesës së parë do të përjashtohet nga taksimi.

• Përjashtimi do të ketë kufij maksimalë të ndryshëm sipas bashkive.

• Në Tiranë, kufiri maksimal arrin deri në 8.4 milionë lekë.

• Në bashkitë e tjera kufijtë variojnë nga 750 mijë deri në 4.75 milionë lekë.

Kjo do të thotë se barra më e madhe fiskale pritet të bjerë mbi pronat me vlerë të lartë dhe mbi individët që zotërojnë më shumë se një banesë.

Si do të ndryshojnë normat e taksimit?

Projektligji përcakton kufij të rinj për normat që do të aplikojnë bashkitë.

Për banesat:

• Nga 0.1% deri në 0.2% të vlerës së pronës.

Për ndërtesat që përdoren për aktivitete ekonomike:

• Nga 0.15% deri në 0.25% të vlerës së pronës.

Bashkitë do të kenë të drejtë të përcaktojnë nivelin përfundimtar të taksës brenda këtyre kufijve.

Krijimi i Kadastrës Fiskale

Një tjetër risi e rëndësishme është krijimi i Kadastrës Fiskale Kombëtare.

Ky sistem do të administrohet nga një institucion i ri, Drejtoria e Përgjithshme e Taksës së Pasurisë, e cila do të bashkëpunojë me bashkitë dhe Agjencinë Shtetërore të Kadastrës.

Qëllimi është krijimi i një databaze të unifikuar për të gjitha pasuritë e paluajtshme në Shqipëri dhe eliminimi i praktikave të ndryshme që përdoren aktualisht nga bashki të ndryshme.

Kush përjashtohet nga taksa?

Projektligji ruan disa kategori përjashtimesh, ndër të cilat:

• Pronat shtetërore

• Objektet fetare

• Banesat sociale

• Familjet që përfitojnë ndihmë ekonomike

• Kategori të tjera të përcaktuara me ligj

Gjithashtu, hotelet dhe resortet me katër dhe pesë yje që kanë status special dhe markë ndërkombëtare do të përfitojnë përjashtim nga taksa për një periudhë 10-vjeçare.

Masa më të forta ndaj debitorëve

Reforma parashikon gjithashtu forcimin e mekanizmave të mbledhjes së detyrimeve të papaguara.

Personat që nuk paguajnë taksën e pasurisë mund të përballen me kufizime në marrjen e disa shërbimeve publike nga institucione shtetërore deri në shlyerjen e detyrimeve.

Taksa do të paguhet në dy këste:

• Deri më 30 qershor

• Deri më 30 shtator

Për vonesat do të aplikohen kamatëvonesa dhe gjoba sipas legjislacionit në fuqi.

Çfarë pritet të ndodhë?

Sipas Ministrisë së Financave, objektivi kryesor është krijimi i një sistemi më transparent dhe më të drejtë, ku taksimi të reflektojë vlerën reale të pasurisë.

Nëse reforma zbatohet plotësisht, të ardhurat nga taksa e pasurisë mund të rriten nga niveli aktual prej 0.28% të PBB-së në 0.7% deri në 1% të PBB-së, duke e kthyer këtë taksë në një nga burimet kryesore të financimit të bashkive shqiptare.

Ndërsa qeveria e sheh reformën si një hap drejt modernizimit të sistemit fiskal, qytetarët dhe bizneset mbeten në pritje të detajeve përfundimtare për të kuptuar se sa do të ndikojë realisht kjo reformë në kostot e tyre vjetore.

Në kërkim të pronës suaj të ardhshme?

Nëse po mendoni të blini, shisni apo investoni në pasuri të paluajtshme, është e rëndësishme të jeni të informuar për zhvillimet më të fundit në tregun e pronave dhe ndryshimet fiskale që mund të ndikojnë në vlerën e investimit tuaj.

Për të eksploruar apartamente, shtëpi, vila, troje dhe ambiente biznesi në të gjithë Shqipërinë, vizitoni Kerko360 dhe gjeni pronën që i përshtatet nevojave dhe buxhetit tuaj.

 

• Teilen auf :

Ad