Qeveria ndryshon rregullat e privatizimit të pronës shtetërore: Çfarë ndryshon për ekspertët, ish-pronarët dhe procesin e shitjes?

Qeveria ka miratuar ndryshime të rëndësishme në VKM-në nr. 926, datë 29.12.2014, duke rishikuar procedurat për privatizimin dhe transformimin e pronës shtetërore. Ndryshimet prekin pothuajse çdo hallkë të procesit, nga mënyra e vlerësimit të pronave dhe afatet procedurale, deri te trajtimi i ish-pronarëve dhe administrimi i pronave që mbeten të pashitura.

Këto ndryshime synojnë të përshpejtojnë privatizimet, të rrisin transparencën dhe të reduktojnë zvarritjet administrative, ndërsa sjellin edhe detyrime të reja për institucionet dhe ekspertët e angazhuar në proces.

Tarifa më të larta për ekspertët e vlerësimit

Një nga ndryshimet më të rëndësishme lidhet me mënyrën e pagesës së ekspertëve që kryejnë vlerësimin e pronës shtetërore.

Sipas rregullave të reja:

• Për pronat me vlerë deri në 10 milionë lekë, eksperti do të paguhet me 5% të vlerës së pronës, por jo më pak se 100 mijë lekë (pa TVSH).

• Për pronat me vlerë mbi 10 milionë lekë, pagesa do të jetë 4% e vlerës, me një minimum prej 500 mijë lekësh dhe maksimum 1 milion lekë (pa TVSH).

Një tjetër risi është se pagesa do të kryhet vetëm pasi raporti i vlerësimit të jetë dorëzuar dhe miratuar nga autoritetet përgjegjëse. Kjo synon të rrisë përgjegjshmërinë profesionale dhe cilësinë e raporteve të ekspertëve.

Vlerësimi i pronës do të bazohet më shumë në treg

Ndryshimet prekin edhe metodologjinë e vlerësimit të pronave që nuk figurojnë në hartën zyrtare të çmimeve.

Në këto raste:

• vlerësimi do të bazohet në vlerën reale të tregut;

• harta zyrtare e çmimeve do të konfirmohet çdo 6 muaj nga Agjencia e Trajtimit të Pronave (ATP);

• eksperti do të mbajë përgjegjësi të plotë për metodologjinë dhe vlerën përfundimtare të përcaktuar.

Ky ndryshim synon të kufizojë interpretimet subjektive dhe të rrisë besueshmërinë e procesit të vlerësimit.

Privatizimet pritet të zhvillohen më shpejt

Qeveria ka vendosur të shkurtojë ndjeshëm afatet për hartimin e raporteve të vlerësimit.

Afati maksimal për:

• ndërtesat dhe objektet industriale ulet nga 60 në 30 ditë;

• makineritë, pajisjet dhe mjetet e transportit mbetet 20 ditë.

Reduktimi i afateve synon të shmangë vonesat që shpesh kanë penguar nxjerrjen në ankand të pronave shtetërore.

Më shumë përgjegjësi për administratorët e ndërmarrjeve shtetërore

Vendimi zgjeron përgjegjësinë për administrimin e detyrimeve financiare të ndërmarrjeve që privatizohen.

Përveç drejtuesve, përgjegjësi do të mbajnë edhe:

• administratorët;

• likuidatorët e ndërmarrjeve shtetërore dhe shoqërive aksionare.

Gjithashtu ndryshon mënyra e shpërblimit për personat që ndjekin arkëtimin e detyrimeve pas privatizimit, duke e lidhur atë me pagat e vetë ndërmarrjes dhe jo më me administratën vendore.

ATP merr një rol më të madh në proces

Një tjetër ndryshim i rëndësishëm është forcimi i rolit të Agjencisë së Trajtimit të Pronave.

Përpara se një pronë të dalë në ankand, do të jetë i detyrueshëm verifikimi nga ATP për të konfirmuar nëse ekzistojnë pretendime apo procese të hapura pronësie.

Ky mekanizëm synon të shmangë konfliktet ligjore dhe shitjen e pronave që mund të jenë objekt i proceseve të kthimit ose kompensimit.

Lehtësohen procedurat për ish-pronarët

Vendimi sjell disa ndryshime që ndikojnë drejtpërdrejt ish-pronarët.

Ndër risitë kryesore janë:

• njoftimet nuk do të publikohen vetëm fizikisht, por edhe në faqen zyrtare të ministrisë dhe në Buletinin e Njoftimeve Zyrtare;

• afati për dorëzimin e dokumentacionit nga ish-pronarët ulet nga 30 në 15 ditë;

• verifikimi i dokumentacionit përqendrohet te struktura përgjegjëse për shitjen e pronës, duke shmangur procedurat e shumta ndërinstitucionale.

Këto ndryshime synojnë të përshpejtojnë procesin dhe të reduktojnë burokracitë.

Rikthehet e drejta e parablerjes

Një nga ndryshimet me ndikimin më të madh është rikthimi i së drejtës së parablerjes për ish-pronarët edhe në rastet e shoqërive shtetërore në likuidim.

Më parë, ish-pronarët merrnin pjesë në ankand në të njëjtat kushte si çdo blerës tjetër. Me rregullat e reja, ata do të kenë sërish të drejtën e parablerjes sipas legjislacionit për kthimin dhe kompensimin e pronës.

Ky ndryshim konsiderohet një hap i rëndësishëm për mbrojtjen e interesave të ish-pronarëve.

Pronat e pashitura do të përdoren për kompensim fizik

Ndryshime janë bërë edhe për pronat që nuk arrijnë të shiten.

Nëse një pronë:

• del në ankand të paktën tre herë;

• nuk gjen blerës brenda 12 muajve,

ajo do t'i propozohet ATP-së për t'u përfshirë në fondin e kompensimit fizik të ish-pronarëve.

Ky mekanizëm synon të shmangë bllokimin për vite të tëra të pronave të pashitura dhe t'i vendosë ato në funksion të procesit të kompensimit.

Çfarë pritet të sjellin ndryshimet?

Paketa e re e ndryshimeve synon të modernizojë procedurat e privatizimit të pronës shtetërore, duke kombinuar shpejtësinë, transparencën dhe qartësinë ligjore.

Nga njëra anë, afatet më të shkurtra dhe procedurat më të thjeshtuara pritet të përshpejtojnë privatizimet. Nga ana tjetër, forcimi i rolit të ATP-së, rikthimi i të drejtës së parablerjes për ish-pronarët dhe rritja e përgjegjësisë së ekspertëve synojnë të krijojnë një proces më të besueshëm dhe me më pak kontestime.

Nëse ndryshimet zbatohen në mënyrë efektive, ato mund të ndikojnë jo vetëm në administrimin e pronës shtetërore, por edhe në rritjen e sigurisë juridike dhe efikasitetit të tregut të pasurive të paluajtshme në Shqipëri.

• Compartir :

Ad